ABD'de 2026'daki satışlar için saklama hizmeti veren kripto aracıları, “kapsamdaki” (covered) dijital varlıkların hem satış hasılatını hem de maliyet esasını Form 1099-DA ile bildirmek zorunda; bunlar 1 Ocak 2026 veya sonrasında alınıp satılana kadar aynı hesapta tutulan varlıklardır. 2025 satışlarında aracılar yalnızca hasılatı bildirdi. Daha önce alınan ya da başka bir cüzdandan aktarılan kripto “kapsam dışıdır”: aracı satışı bildirir, maliyeti ise sizin kanıtlamanız gerekir. Stablecoin'e geçişler dahil her takas, Form 8949'da beyan edilen vergilendirilebilir bir elden çıkarma olmaya devam eder.
Form 1099-DA nedir
Form 1099-DA, Digital Asset Proceeds From Broker Transactions (aracı işlemlerinden elde edilen dijital varlık hasılatı), ABD'de hisse senedi aracılarının onlarca yıldır gönderdiği 1099-B formunun kripto versiyonudur. Saklama hizmeti veren platformlar — merkezi borsalar ve benzeri aracılar — bir kopyayı size, bir kopyayı da ABD vergi idaresi IRS'e gönderir.
| Satışın vergi yılı | Aracının bildirdiği | Formun geliş zamanı |
|---|---|---|
| 2025 | Brüt hasılat; maliyet esası isteğe bağlı | 2026 başı |
| 2026 | Brüt hasılat + kapsamdaki varlıklar için maliyet esası ve edinme tarihi | 2027 başı |
| 2027 ve sonrası | 2026 ile aynı | Takip eden yılın başı |
Kapsamdaki ve kapsam dışı varlıklar
Bir dijital varlık, 1 Ocak 2026 veya sonrasında saklamalı bir aracı hesabında edinilmiş ve satılana kadar aynı hesapta kalmışsa kapsamdadır (covered). Kapsamdaki varlıklar için maliyet esasınızı aracı bildirir.
Diğer her şey kapsam dışıdır (noncovered):
- 2026'dan önce alınan kripto;
- kendi saklamanızdaki bir cüzdandan ya da başka bir borsadan aktardığınız kripto;
- madencilik ya da bazı ödüller gibi aracı dışında elde edilen varlıklar.
Kapsam dışı satışlarda form hasılatı gösterir, maliyet esasını boş bırakır ve satışı kapsam dışı olarak işaretler. Maliyet esasını kendiniz — kendi kayıtlarınıza dayanarak — beyan edersiniz.
Maliyet esasınızı kanıtlayamazsanız IRS onu sıfır kabul edebilir.
Cüzdan bazında maliyet esası
1 Ocak 2025'ten bu yana maliyet esası, sahip olduğunuz her şey için tek bir havuz olarak değil, cüzdan ya da hesap bazında takip ediliyor. İki borsada ve bir donanım cüzdanında BTC tutuyorsanız, bir borsadaki satış o hesaptaki coin'lerin maliyet esasını kullanır. Kripto tuttuğunuz her yer için alım kayıtlarını saklayın.
Bir hesap örneği
| 2026'daki satış | Kapsamda mı? | 1099-DA'daki maliyet esası | Size düşen |
|---|---|---|---|
| Şubat 2026'da borsada 3.000 $'a alınıp ekimde orada 4.200 $'a satılan 1 ETH | Evet | 3.000 $ | Kontrol edin; 1.200 $ kısa vadeli kazanç |
| 2023'te alınıp donanım cüzdanından borsaya aktarılan, 4.800 $'a satılan 0,05 BTC | Hayır | Boş | 2023 maliyetini kanıtlayın; uzun vadeli kazanç ya da zarar |
| 5.000 USDC ile takas edilen 5.000 USDT | Stablecoin | Çoğu zaman toplu gösterilir ya da hiç yer almaz | Kaydedin; kazanç ya da zarar genellikle sıfıra yakındır |
Hataların çoğu ikinci satırda olur: IRS 4.800 $ hasılat görür, ne ödediğinizi ise yalnızca sizin kayıtlarınız gösterir.
Stablecoin'ler
Stablecoin'ler vergi açısından dijital varlıktır; bu nedenle onlara geçmek ya da onlardan çıkmak bir elden çıkarmadır (disposition). Nitelikli stablecoin'lerin çoğu bir dolar civarında kaldığı için aracılar bu satışları toplu olarak bildirebilir ve yıllık bir eşiğin altında hiç bildirmeyebilir — ama kazanç ve zararları beyan etme yükümlülüğünüz değişmez.
Vergi oranları
- Bir yıl ya da daha kısa süre elde tutulan: kısa vadeli kazanç; olağan gelir vergisi oranınızla vergilendirilir.
- Bir yıldan uzun süre elde tutulan: uzun vadeli kazanç; gelire göre %0, %15 ya da %20 oranında vergilendirilir.
- Yüksek gelirliler ayrıca %3,8 net yatırım geliri vergisi (net investment income tax) ödeyebilir.
- Kriptodan elde edilen gelir — staking ödülleri, iş karşılığı ödemeler — alındığı anda olağan gelirdir ve o andaki değeri maliyet esasınız olur.
Yıl bitmeden yapılacaklar
- İşlem geçmişini dışa aktarın: artık kullanmadığınız hesaplar dahil her borsa ve cüzdandan.
- Borsaya taşımayı planladığınız kriptonun maliyetini not edin; taşındığı anda kapsam dışı olur.
- Zarar realize etmeyi (tax-loss harvesting) düşünün. Kripto zararları kazançları mahsup eder; yılda 3.000 $'a kadar net sermaye zararı olağan gelirden düşülebilir.
- Vergi için nakit ayırın: yıl içinde realize edilen kazançlar için — stablecoin'de duran kazançlar dahil.
- Şubatta mutabakat yapın. Beyanname vermeden önce her 1099-DA satırını kendi kayıtlarınızla karşılaştırın.
Crypto Journal'da nasıl yapılır
Sık yapılan hatalar
- 1099-DA'nın eksiksiz olduğunu varsaymak. Kapsam dışı varlıklar için maliyet esası yoktur — ve maliyet esasının olmaması, hasılatın tamamına eşit bir kazanç anlamına gelebilir.
- Cüzdanları tek bir ortalama fiyatta birleştirmek. Maliyet esası artık cüzdan ya da hesap bazında takip ediliyor.
- Takasları görmezden gelmek. Kriptodan kriptoya ve kriptodan stablecoin'e işlemler beyana tabidir.
- Eski borsa verilerini kaybetmek. Bir borsa kapanırsa geçmişi de gider; şimdi dışa aktarın.
- Gelir kalemlerini unutmak. Staking ve ödüller, sonraki satışlardan ayrı olarak, alındıkları anda gelirdir.
Sıkça sorulan sorular
Yalnızca alıp tuttuysam 1099-DA alır mıyım?
Genellikle hayır. Form satışları ve takasları bildirir. Alıp tutmak vergiyi doğuran bir olay değildir.
1099-DA, IRS'in kazancımı bildiği anlamına mı gelir?
Kapsamdaki varlıklar için IRS hem hasılatı hem de maliyet esasını alır. Kapsam dışı varlıklar için yalnızca hasılatı alır; bu yüzden kazanç, beyan ettiğiniz maliyet esasına bağlıdır.
Kendi saklamamdaki cüzdanlar 1099-DA gönderir mi?
Hayır. Bildirim yükümlülüğü saklama hizmeti veren aracılar için geçerlidir. Kendi cüzdanınızdaki işlemler yine de vergiye tabidir — onları kendiniz beyan edersiniz.
1099-DA'm yanlışsa ne olur?
Doğru rakamları bir düzeltmeyle Form 8949'da beyan edin ve bunları destekleyen kayıtları saklayın. Hata aracıdaysa düzeltilmiş bir form isteyin.
Bu bir vergi tavsiyesi mi?
Hayır. Kuralların genel olarak nasıl işlediğini açıklar. Kendi durumunuz için yetkin bir vergi uzmanıyla görüşün.
Kripto ABD’de nasıl vergilendirilir?
IRS kriptoyu mülk sayar. Satmak, bir coin’i başka bir coin’le takas etmek ya da kriptoyla ödeme yapmak vergiye tabi bir satıştır: maliyet esasının üstündeki kazanç bir yıl veya daha kısa tutulduysa normal oranlarla, daha uzunsa %0, %15 ya da %20 ile vergilenir — bkz. sermaye kazancı vergisi. Staking ve madencilik ödülleri alındığı anda gelirdir. Alıp tutmak vergilendirilmez.
Kaynaklar
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım, vergi veya hukuki tavsiye değildir. Rakamlar kaynak ve tarihleriyle verilmiştir.
